عبثا : مصدر است و نقش حال را به عهده گرفته است . سدّى : به معناى بيهوده و مهمل و تركيب آن مانند بالا است . بين أحدكم . . . الموت : خبر مقدم و مبتداى موّخر . أن ينزل به : جمله ، تاويل به مصدر مىرود و بدل اشتمال از « موت » است . الليل و النهار : بدل مفصّل از مجمل است و واژه « جديدان » مبدّل منه است . شرح و تفسير ( و بادروا آجالكم بأعمالكم ) نگذاريد عمرتان بيهوده بگذرد و به كارى غير از اعمال صالح مشغول باشيد . ( و ابتاعوا ما يبقى لكم بما يزول عنكم ) نعمت پايدار را در برابر لذتهاى زودگذر بخريد . ( و ترحّلوا فقد جدّ بكم ) شما به سوى سفرى بىبازگشت رانده مىشويد و هر مسافرى نياز به زاد و توشه دارد . ( و استعدّوا للموت فقد أظلّكم ) مرگ از شما دور نيست . او بر شما خيمه افكنده است . هشدار مىدهد و پرهيز مىدهد . پس چرا از آن غافل هستيد و خود را براى آن آماده نمىكنيد . ( و كونوا قوما صيح بهم فانتبهوا ) مرگ شما را براى كوچ فرامىخواند ؛ پس از خواب غفلت خويش بيدار شويد . ( و علموا أن الدنيا ليست لهم بدار ) از كسانى باشيد كه دنيا را خانه سعادت و اقامت دائم برنگزيده و آن را فانى و محلّ بلا مىدانند . ( فاستبدلوا ) كالاى گرانبها را به بهاى ناچيز جايگزين كنيد و دنياى جاودان را در برابر ، دنياى فانى بخريد . ( فإنّ اللّه سبحانه لم يخلقكم عبثا ) اين عبارت ، اشاره به آن دارد كه اگر دنيا غايت انسان بود ، آفرينش انسان كارى عبث و بيهوده بود ؛ زيرا زندگى آدمى در دنيا بسى كوتاه است و نيازى به وجود اين همه اسرار و توانايىها در